Echt belangrijk zijn de celebrity endorsements niet, maar sommige zijn te leuk om onvermeld te laten. Eerder hadden we Texas Ranger Chuck Norris die met Mike Huckabee op pad ging en vorige week verklaarde Sylvester Stallone opeens achter John McCain te staan. Vietnam-veteranen onder elkaar, nietwaar?

Ook die andere stoere man, Terminator Arnold Schwarzenegger, koos voor McCain. Maar Schwarzenegger is tegenwoordig gouverneur van Californië, dus dat telt niet.

Vandaag mengde ook Hulk Hogan zich in de strijd. En ja, net als Oprah Winfrey en heel Democratisch Hollywood schaart showworstelaar Terry Gene Bollea, zoals hij echt heet, zich achter Barack Obama. Bill Clinton kan zijn borst natmaken.

In Iowa werd hij tweede, maar in New Hampshire, Nevada en South Carolina moest John Edwards de rivalen Hillary Clinton en Barack Obama steeds voor zich laten. Zijn kans op de Democratische nominatie leek dus vrij klein.

Maar na South Carolina, afgelopen zaterdag, was hij zelfverzekerder dan ooit. Hoewel hij de staat (waarin hij geboren werd) vier jaar geleden tegenover onder andere John Kerry nog won en Obama en Hillary hem nu hadden afgedroogd, wilde hij van geen stoppen weten. Tuurlijk ging hij door, zei hij tegen interviewers.

Hij onthulde zelfs impliciet zijn strategie: de Democratische Partij leek steeds meer verscheurd te worden tussen een Obama-kamp en een Hillary-kamp en Edwards hield er rekening mee dat hij, op het laatste moment, als een soort verzoenende factor zou kunnen optreden.

De voormalige senator zei bij MSNBC, afgelopen zaterdag, tot aan de conventie, in augustus in Denver, sowieso door te zullen gaan. Twee honden en een been. Dat werk.

Nu gooit hij dus toch het bijltje erbij neer. Zou het geld op zijn? Zou hij inzien dat de conventie-strategie wel erg riskant (en duur) is? Zou hij hebben ingezien dat hij werkelijke ‘change’ tegenhoudt zolang Obama tegen twee kandidaten opbokst?

Want wie op Edwards stemde, stemde tégen Hillary Clinton. Maar ook vóór behoud van het idee dat de Democraten alleen de verkiezingen kunnen winnen met een witte, zuidelijke man als kandidaat.

Nu is het officieel: voor het eerst in de geschiedenis zullen de Democraten bij presidentsverkiezingen een vrouw of een African American nomineren.

Dinsdag Super Tuesday!

Sinds zijn zege in Florida, afgelopen dinsdag, is er geen twijfel meer mogelijk: John McCain is de koploper bij de Republikeinen. Hij heeft de grootste kans in september de uiteindelijke nominatie te krijgen. Zelfs kiezers die vinden dat de zwalkende Amerikaanse economie het belangrijkste verkiezingsthema is (en dat is de meerderheid), stemden voor McCain. Dat had in ieder geval de succesvolle zakenman en ex-gouverneur Mitt Romney niet gedacht. Zijn belangrijkste campagnethema was juist de economie. 

McCains sterke punt is veiligheid. De nu succesvolle ’surge’, de toename van troepen in Irak, komt uit zijn koker. Als Vietnam-veteraan, voormalige krijgsgevangene zelfs, moet hij het in de verkiezingen van kiezers hebben die wakker liggen van de oorlog tegen terrorisme. Dacht iedereen.

Sterker nog: McCain zou in interviews hebben gezegd maar weinig van de economie begrepen te hebben. ‘McCain is refreshingly blunt when he tells me I’m going to be honest, I know a lot less about economics than I do about military and foreign policy issues.  I still need to be educated’, schreef een columnist in The Wall Street Journal op 26 november 2006. In december zou McCain dit herhaald hebben in The Boston Globe. Maar in Meet the Press zei de senator uit Arizona dat dit citaat uit de context is gehaald.

Dat McCain nu toch voorop gaat, toont onder andere dat de Republikeinse kiezers in deze onstuimige tijden toch liever voor een bekend, vertrouwd gezicht kiezen, iemand die zich in Washington bewezen heeft.

En iemand die, net als Obama bij de Democraten, pacificerend is. Terwijl Clinton en Edwards bij de Democraten en Romney en Huckabee bij de Republikeinen polariserende kandidaten zijn, heeft McCain in de afgelopen jaren vaak laten zien met Democraten samen te kunnen werken. Hij is volgens de peilingen de enige Republikein die alle Democraten zou kunnen verslaan. Ook Obama. 

Maar, is McCain niet te oud om president te worden? Als hij in november tot president gekozen zou worden, dan is hij in januari 2009 als hij aantreedt twee jaar ouder dan Ronald Reagan toen die geïnaugureerd werd. En Reagan, zo herinnert columniste Anna Quindlen ons in een aardig stuk in Newsweek, was in zijn laatste jaren niet al te helder meer. Er bestaat wel een minimum leeftijd voor het presidentschap (35 jaar) maar geen maximum.

Quindlen betoogt dat deze verkiezingen niet zozeer over gender gaan, of over ras, maar over leeftijd. Niet alleen vanwege McCain, ook omdat Obama ageert tegen babyboomers als Clinton.

Als McCain de nominatie krijgt, dan zou het me niet verbazen als hij door de Amerikanen voor vier jaar naar het Witte Huis wordt gestuurd. Zijn rustige toon, zijn gelatenheid en gelouterde imago zijn een verademing na acht jaar Bush en acht jaar Clinton.

Maar voor journalisten zou een campagne tussen Hillary Clinton en McCain ’saai’ worden. Tenminste, als we oud-president Clinton moeten geloven. ‘She and John McCain are very close’, zei Bill over Hillary. ’They always laugh that if they wound up being the nominees of their party, it would be the most civilized election in American history, and they’re afraid they’d put the voters to sleep because they like and respect each other.’

Gisteren won hij met overmacht South Carolina en vandaag haalde Barack Obama zijn belangrijkste endorsement tot nu toe binnen. Behalve John Kerry, zal morgen ook die andere senator uit Massachusetts, Ted Kennedy, zich voor Obama uitspreken. Dat is een zeer gevoelige klap voor Hillary Clinton.

Op de opiniepagina van The New York Times koos Caroline Kennedy, dochter van JFK, nichtje van Ted, vandaag ook al voor Obama. De jonge Democratische ster doet haar denken aan haar vader. En aan oom Bobby. ‘We need a change in the leadership of this country – just as we did in 1960′, schrijft ze.

In zijn overwinningsspeech, gisteren in Columbia (South Carolina), probeerde Obama opnieuw boven het campagnegekakel van de Clintons te staan en benadrukte dat de ‘verandering’ die hij beoogt verder reikt dan een afrekening met de Republikeinen. Heel Washington moet veranderd worden, dus ook de Democratische partij en de ’status quo’ waar Hillary Clinton deel van uitmaakt. Uiteraard noemde Obama haar niet bij naam.

‘We’re looking to fundamentally change the status quo in Washington – a status quo that extends beyond any particular party. And right now, that status quo is fighting back with everything it’s got; with the same old tactics that divide and distract us from solving the problems people face, whether those problems are health care they can’t afford or a mortgage they cannot pay.’

PV

Super Tuesday moet nog komen, maar de verkiezingsmoeheid neemt al toe. Wie iets te veel naar CNN of MSNBC kijkt (zoals ik) kan de oneliners van Clinton, Obama, Edwards, Giuliani en McCain inmiddels dromen.

Vooral John Edwards lijkt soms wel een machine. Werkelijk fenomenaal (en buitengewoon irritant) hoe vaak hij gisteravond, na South Carolina, wist te melden dat hij ‘the voice of the voiceless’ is. Niet alleen in zijn campagnetoespraak, ook in interviews achteraf. ‘Our campaign from the very beginning has been about one central thing and that is to give voice to millions of Americans who have absolutely no voice in this democracy, to give voice — to give voice to people like…’ Vul verder maar in.

Verder is Hillary Clinton natuurlijk ‘ready from day one’, heeft McCain het steeds weer over ‘my friends’, weet Giuliani toch altijd weer zijn heldhaftige rol op 9-11 voor het voetlicht te krijgen en bij Huckabee komt steevast God of Jezus om de hoek kijken.

New York stemt pas op 5 februari, Super Tuesday, en houdt zich vooralsnog dus met hele andere zaken bezig. De pas ontdekte vergiftiging van de sushi bijvoorbeeld. Uit onderzoek van The New York Times bleek dat vrijwel alle sushi tonijn bij de allerbeste Japanners op Manhattan veel te veel kwik bevat. In een column uit de krant van vrijdag wist Clyde Haberman de presidentscampagnes geinig te combineren met de veel belangrijkere sushiproblematiek.

Een fragment:

“Unlike other candidates, I have been saying since 2002 that we were headed down a disastrous road with our sushi policy,” Senator Barack Obama said. “But what we need now is a president who will not use this crisis just to scare up votes.”

“We need a president who can get past the tired, old partisan divisions that pit one kind of fish against another,” Mr. Obama said. “It’s fine to get the mercury out of tuna. But all fish are in this together. We can’t rest until we have safe sushi of all types, all across this great land. To those who say we aim too high, we say, ‘Yes, we can.’ ”

Former Senator John Edwards said that the sushi menace underlined the widening gulf between rich and poor. “We have to stand up for the millions of impoverished Americans who go to bed every night unable even to dream about tuna sushi,” he said. “This is the other America, not the fat cats plunking down $400 at places like Masa in New York.”

“We need to speak up for the little guy,” Mr. Edwards said, “the guy who gets mercury poisoning and then sits for hours in a hospital emergency room because he can’t afford health insurance.”

Just before saying he would drop out of the race, Representative Dennis Kucinich said that, as a vegan, he believed Americans should throw away the slice of fish (“tuna, salmon or yellowtail — they’re all the same”) and eat just the rice ball with a dash of wasabi.

Senator Hillary Rodham Clinton warned against “false hopes” that the sushi menace would soon be over. She declined to pledge that, if elected, she would have all mercury out of tuna within four years. “But I can promise,” Mrs. Clinton said, “that on Day One, I will be ready for action.

“Experience counts, and I’ve been eating sushi almost since that transforming day when I heard Martin Luther King speak in person.”

YET former President Bill Clinton sought to tamp down talk of a crisis. “Don’t believe these fairy tales,” Mr. Clinton said. “But don’t roll the dice, either. The mercury isn’t a problem if ingested in small doses. Hillary and I are urging all you good people who love tuna maki to cut it into little pieces. Dice the roll.”

On the Republican side, Senator John McCain repeated a line from just before the New Hampshire primary. “I’m too old to be scared,” he said. “My friends, we’ve been through hard times before, but we can overcome this transcendent challenge. I don’t have to tell you, my friends, about my years in Asia. I have the experience, my friends, to handle this sushi ordeal.”

Former Gov. Mitt Romney blamed imported tuna. “It’s all that immigrant fish,” he said. “We’re not controlling our borders. I promise you that on my watch we will not be a sanctuary for dangerous foreign tuna.”

Former Gov. Mike Huckabee urged Americans to avoid raw fish of any type, regardless of national origin. “Nowhere does the Bible mention sushi in the Garden of Eden,” he said. “Give me that old-time cuisine. If it was good enough for Adam and Eve, it’s good enough for me.”

Representative Ron Paul said that New York had brought the mercury attack on itself by having “invaded foreign waters” in search of ever more tuna for insatiable diners. That brought a sharp rebuke from former Mayor Rudolph W. Giuliani of New York. “I’ve heard some pretty absurd explanations for the attack, but not that one,” Mr. Giuliani said.

Still, “this is a very, very serious problem,” he said, “and I don’t want to minimize how very, very important it is.

“But trust me, Sept. 11 was a lot worse.”

Zou Al Gore zich nog sterk gaan maken voor een van de Democratische kandidaten voor het presidentschap? Toen John Kerry zich achter Obama schaarde, dacht iedereen dat Gore snel zou volgen. Maar vooralsnog hebben we op dit vlak van Gore niets vernomen. Op het moment zit de voormalige vice-president, Nobelprijswinnaar en klimaatgoeroe aan tafel met captains of industry in het Zwitserse Davos.

Maar dat belette Gore niet om zich in een filmpje op een van zijn sites uit te spreken voor het homohuwelijk. Als vice-president zag Gore dat nog niet zitten, nu voelt hij zich blijkbaar vrij genoeg om voor rechten van homoseksuelen op te komen. Probeert Gore zo het onderwerp in de campagnes te krijgen? Na het afhaken van Kucinich is er geen Democratische kandidaat meer over die openlijk voor het homohuwelijk is. Alleen van Hillary Clinton wordt gezegd dat ze zich hier in de privésfeer wel eens voor heeft uitgesproken. Maar dat telt natuurlijk niet.

Eerder werd dankzij Gore klimaatverandering een breed geaccepteerd politiek thema, zou hij er nu in slagen om de Democraten over homorechten te durven laten praten? Republikeinen hebben er, zoals eerder aangehaald, minder moeite mee. Mike Huckabee wil zelfs de grondwet aanpassen om te vast te leggen dat het huwelijk voor man en vrouw bedoeld is.

 PV

Weer twee afvallers: gisteren de Republikein Fred Thompson en vandaag de Democraat (socialist bijna) Dennis Kucinich. Beiden houden het vlak voordat de grote (en dure) primaries voor gezien.

Dat Kucinich het niet zou halen, is voor weinig mensen een verrassing. Hij is van begin af aan in het Democratische deelnemersveld een outcast geweest. Hij haalde de andere kandidaten links in en was daardoor al vrijwel kansloos. Maar het was prettig dat er in ieder geval één kandidaat bij de Democraten was die zich openlijk durfde uitspreken voor een verbod op handwapens en die geprobeerd heeft vice-president Cheney aan een impeachment-procedure te onderwerpen.

Maar in de campagne was Kucinich onzichtbaar. Tot zijn onvrede (en die van onder andere zangeres Melissa Etheridge en pornokoning Larry Flint, twee van zijn trouwe supporters) werd hij de laatste maanden al niet eens meer uitgenodigd bij de officiële debatten. Ondertussen maakten radiohosts vooral grapjes over zijn jeugdige echtgenote Elizabeth Kucinich. Dennis is 61, Elizabeth 30 – en heeft een tongpiercing.

Fred Thompson is natuurlijk een ander verhaal. De verwachtingen waren hooggespannen toen hij zich bij talkshowhost Jay Leno eindelijk kandideerde. Maar eigenlijk had hij toen al te lang gewacht. Het leek wel alsof Fred niet wilde. Hij was door het Republikeinse establishment gepresenteerd als een nieuwe Ronald Reagan, als een ‘great communicator’ die het conservatieve zuiden voor de Republikeinen aan boord kon houden.

Maar de acteur Fred Thompson was toch iemand anders dan de politicus Fred Thompson. Zonder ingestudeerde teksten maakte hij op verkiezingsbijeenkomsten een wat tamme indruk. Hij leek in de verste verten niet op aanklager Arthur Branch uit Law & Order. Dat had trouwens ook zijn charmes. Lees hier bijvoorbeeld een aardige lofzang op de luiheid van Fred Thompson uit The New Republic. Fred plande bijvoorbeeld hooguit twee of drie campagnebijeenkomsten per dag. Maar, vraagt het tijdschrift zich af: waarom zou een aanstaande president niet lui mogen zijn?

De Republikeinse congressman Duncan Hunter, over wie ik eerder schreef, is gisteren afgehaakt. Met 890 stemmen bij de caucus in Nevada houdt hij het voor gezien. Maar verder kende de dag van gisteren eigenlijk alleen maar winnaars.

De Republikeinse caucus in Nevada werd ruim gewonnen door Mitt Romney. Nevada is een van de drie, vier staten waar de Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, de mormoonse kerk, een substantieel aantal volgelingen heeft. Romneys winst in Nevada is deels te danken aan veel nieuwe kiezers, zieltjes van zijn eigen kerk.

John McCain won nipt South Carolina. Mede dankzij Fred Thompson, die veel stemmen van conservatieve evangelicals bij Mike Huckabee weghaalde. Overigens deed Huckabee het helemaal niet slecht: McCain kreeg 33 procent van de stemmen, Huck kreeg 30 procent. Opnieuw prees de voormalige gouverneur van Arkansas John McCain. De winnaar had in South Carolina ‘a civil and a good and a decent campaign’ gevoerd.

Romney kwam in South Carolina pas op de vierde plaats, maar troostte zich met de gedachte dat hij in Nevada meer gedelegeerden voor de Republikeinse conventie had verdiend dan McCain in South Carolina. Met drie gewonnen staten (Wyoming, Michigan en Nevada) stoomt Romney verder op. McCain (twee staten gewonnen) zal in de verdere campagne nog veel kritiek krijgen op zijn pragmatische voorstel illegale immigranten te legaliseren en heeft Fred Thompson (met wie hij dik bevriend is) nodig om Huckabee onder white evangelical kiezers op afstand te houden.

Dan de Democraten. Hoewel slechts in één staat voorverkiezingen werden gehouden, wonnen zowel Hillary Clinton als Barack Obama. Clinton haalde bij de caucus in Nevada de meeste stemmen, maar Obama won de meeste gedelegeerden.

Vanweg een wat merkwaardige rekensleutel, tellen in Nevada stemmen op het platteland zwaarder dan stemmen die in de stad (Las Vegas) zijn uitgebracht. Hillary deed het opvallend goed bij de caucussen die in de casino’s en hotels op de ’strip’ werden belegd, terwijl Obama beter dan verwacht scoorde in de afgelegen landelijke gebieden.

Overigens fascinerend om te zien hoe in Ceasar’s Palace koks, obers en croupiers een uur lang, voor alle (CNN-)televisiekijkers zichtbaar, publiekelijk in een politiek gevecht verwikkeld waren. Stemmen anoniem? Niet in een caucus.

Enige voorzichtige conclusies na ‘Super Saturday’.

Hillary Clinton is geslaagd voor de eerste test onder Latino-kiezers. Vooral in Las Vegas, maar ook elders in Nevada, telt de Latino-stem zwaar. Dat Latino’s en African-Americans niet altijd even goed door één deur gaan (zoals bijvoorbeeld de gangoorlogen in Los Angeles laten zien) heeft Clinton ten opzichte van Obama enig voordeel gegeven.

Anderszins is Obama nog lang niet afgeschreven. Hij gaat in aantal gedelegeerden behoorlijk gelijk op met Hillary Clinton en als John Edwards de handdoek in de ring gooit (wat na Super Tuesday, 5 februari wel te verwachten valt), dan kan dat voor Obama gunstig zijn. Edwards heeft inmiddels al wat gedelegeerden binnen en de verwachting is dat hij die gedelegeerden adviseert bij de Democratische conventie voor Obama te stemmen.

PV

Terwijl in de Nederlandse kranten van vandaag (zaterdag) de meeste aandacht gaat naar de Democratische caucussen in Nevada, worden vandaag in South Carolina de veel belangrijkere Republikeinse primaries gehouden. South Carolina is de eerste krachtmeting in het zuiden, met overwegend conservatieve evangelicals. Sinds 1980 heeft de Republikeinse winnaar van South Carolina altijd de uiteindelijke nominatie gekregen.

De voormalige dominee en gouverneur Mike Huckabee en senator John McCain zijn vandaag de grootste kanshebbers op de winst. Maar vooral McCain heeft veel last gehad van ’smear campaigns’: smerige telefoontjes waarin hele, halve of in ieder geval discutabele waarheden over zijn privéleven en politieke standpunten worden verspreid. Miljoenen inwoners van South Carolina hebben dat soort (computergestuurde) telefoontjes ontvangen.

Net als in 2000, toen McCain na winst in New Hampshire door Bush in South Carolina werd verslagen. Toen werd onder andere gesuggereerd dat zijn geadopteerde dochter een buitenechtelijk kind was en werd, net als nu, een enorm punt gemaakt van zijn echtscheiding, niet lang nadat McCain jarenlang als ‘POW’ (prisoner of war) in Vietnam gevangen had gezeten en zijn vrouw de opvoeding van de kinderen verzorgde.

Dit jaar heeft McCain een ‘Truth Squad’ opgericht, die direct reageert als hij weer op deze manier wordt aangevallen. Maar erg veel zin heeft het niet: half South Carolina denkt inmiddels dat de senator voor het recht op abortus is en ‘kinderen vermoord voor wetenschappelijk onderzoek’. Anders dan bijvoorbeeld Romney en Giuliani is McCain juist altijd consequent ‘pro life’ geweest, meldt de Truth Squad, maar hij heeft ingestemd met het gebruik van stamcellen uit embryo’s voor onderzoek. Maar die nuances zijn aan de kiezer niet zo besteed.

Naar verluidt zit een pro-Huckabeegroep achter de campagnes. Maar Huckabee ontkent dat en heeft de groep verzocht met de smerige telefoontjes te stoppen. In een nieuw televisiespotje prijst Huckabee McCain juist de hemel in. McCain is een ware oorlogsheld en goed vaderlander. Terwijl Romney (in New Hampshire) McCain in negatieve advertenties openlijk aanviel, kiest Huckabee publiekelijk dus een hele andere methode. Huckabee, die eerder opzien baarde door een ‘negative add’ op het laatste moment terug te roepen, wil een ‘nette campagne’ voeren. Maar wat er achter de schermen gebeurt, dan komt niemand te weten.

Ten slotte. Ik heb McCain ook al verscheidene keren enthousiast over Huckabee gehoord. Zouden ze elkaar het hof maken en uiteindelijk een deal sluiten voor de kandidatuur? Als McCain de Republikeinse nominatie wint (en gezien de peilingen is dat niet onrealistisch) dan moet hij een running mate kiezen die iets beter geworteld is in het zuiden, iets beter overkomt bij de evangelicals, een minder internationaal profiel heeft en die bovenal veel jonger is dan hij zelf. Is dat pastor-in-chief Mike Huckabee?

PV

Dirk-Jan vroeg in een reactie welke kandidaat zou profiteren van de bijna-recessie waarin de VS verzeild zijn geraakt. ‘Niet McCain, niet Huckabee, niet Obama…: Romney vs. Clinton, me dunkt’, schreef hij.

Ja, de economie wordt door een meerderheid van de kiezers, zo blijkt uit onderzoek, nu inderdaad als het belangrijkste thema gezien. Irak/veiligheid is in de meeste peilingen nummer 2. Voor Obama is dat in ieder geval niet zulk goed nieuws. Hij had gehoopt dat de verkiezingen vooral over Irak (en dus change vs. experience) zouden gaan. Maar de vraag is of Hillary Clinton er erg blij mee moet zijn. Bill Clinton kon in 1992 als gouverneur van Arkansas bogen op een succesvol economisch programma en daar de oude Bush mee om de oren slaan. Hillary is natuurlijk ’slechts’ senator van de staat New York en heeft wat dat betreft geen aantoonbare ervaring.

De Democraten zitten wat dat betreft sowieso in een lastig parket. Nu Bill Richardson als kandidaat is afgezwaaid, gaat de strijd tussen twee senatoren en een ex-senator (Edwards). Sinds John F. Kennedy is nog nooit een senator tot president verkozen. Bij de Republikeinen zijn nog altijd twee (ex-)gouverneurs in de race: Huckabee en Romney. Beiden hebben serieuze ervaring met het aanzwengelen van een economie. Maar inderdaad: Romney heeft gezien zijn zakelijke achtergrond natuurlijk een zwaarder economisch profiel.

Wie in de primaries het meest profiteren van de beroerde economische toestand, is moeilijk te zeggen. Romney won Michigan (waar vanwege de vertrekende autoindustrie de werkloosheid enorm is en het aantal foreclosures van huizen aanzienlijk hoger ligt dan het landelijk gemiddelde), maar dat had toch ook sterk te maken met zijn eigen geschiedenis daar: hij groeide er op, zijn vader was er gouverneur en toen Romney vorig jaar aankondigde president te willen worden, deed hij dat in Dearborn, waar de zieltogende Ford-fabrieken gevestigd zijn. Voor South Carolina verwacht ik toch eerder winst van McCain of Huckabee. Bij de Democraten biedt Obama hoop op verandering. En wat biedt Clinton? Een vage herinnering aan de roaring nineties, toen onder Bill de bomen tot aan de hemel groeiden. Ik weet niet of de kiezers dat voldoende vinden.

Maar laten we niet de wijze les van James Carville (zie eerdere post) vergeten: It’s the economy, stupid. Met andere woorden: het draait eigenlijk altijd om de economie. En met een national debt van (op het moment van schrijven) 9.190.148.646.499 dollar (zie http://www.brillig.com/debt_clock/) en Republikeinen die acht jaar op de pof hebben geleefd, zal de economie (ongeacht alle stimuleringsmaatregelen die Bush gisteren heeft aangekondigd) sowieso op 4 november bovenaan de agenda staan.

PV