De oorlog in Irak is terug als thema in de primary-campagne. Maar het is de vraag wie daarvan profiteert.

Tijdens het goed bekeken en eindelijk ook wel enigszins spannende Democratische debat dat MSNBC deze week vanuit Ohio uitzond, maakte Barack Obama een wat dubbel te interpreteren opmerking over de oorlog in Irak.

“If al-Qaeda is forming a base in Iraq, then we will have to act in a way that secures the American homeland and our interests abroad”, zei de senator uit Illinois.

Een dag later reageerde John McCain, die de Republikeinse nominatie in principe in zijn zak heeft. McCains antecedenten mogen door de meest conservatieve kiezers in de VS worden gewantrouwd – hij ligt haast permanent overhoop met reactionaire radiopresentatoren – iedereen is het erover eens dat hij verstand heeft van internationale en militair-strategische vraagstukken.

“I understand that Senator Obama said that if al-Qaeda established a base in Iraq that he would send troops back in militarily. Al-Qaeda already has a base in Iraq. It’s called al-Qaeda in Iraq”, zei een sarcastische McCain.

Obama reageerde met wat hij al zo vaak tijdens campagnebijeenkomsten heeft gezegd: ja, al-Qaeda zit tegenwoordig in Irak, maar dat is een gevolg van de door George W. Bush begonnen oorlog daar. En John McCain steunde die oorlog. Net als Obama’s Democratische rivaal Hillary Clinton.

Maar McCain heeft een paar ijzersterke troeven in handen waarmee hij in november Democratische en vooral veel onafhankelijke kiezers over de streep hoopt te kunnen trekken. Obama en Clinton willen dat de VS Irak zo snel mogelijk verlaten. Hillary Clinton heeft zelfs beloofd in de eerste zestig dagen van haar presidentschap met een terugtrekking te beginnen.

“For the first time in American political history, a candidate for president has called for surrender and raised the white flag”, zei McCain in januari al. “I think that’s terrible.”

McCains boodschap: we moeten ons niet overgeven in Irak, we moeten winnen. Daarmee speelt hij in op een belangrijk sentiment van de witte, mannelijke kiezer die vooralsnog bij Clinton noch Obama onderdak heeft gevonden. Die wil bovenal niet verliezen.

De Bush-strategie van troepenopbouw (“the surge”) lijkt te werken. McCains steun hieraan was een groot risico. Maar: “I’d rather lose an election than lose a war”, zei hij een jaar geleden, toen hij er in de peilingen niet best voorstond.

Een echte leider dus. Die zijn eigen weg gaat. En die zeer gekwalificeerd zou zijn om de komende vier jaar de oorlog in Irak op een verantwoorde wijze te beëindigen. Voor een extra termijn van president McCain hoeven die Democraten niet bang te zijn: daarvoor is hij domweg te oud. In de peilingen gaat hij nek aan nek met Obama en verslaat hij Hillary Clinton met gemak.

Obama denkt als enige kandidaat die tegen de oorlog was in november de beste punch line te hebben. Maar zijn ervaring op internationaal terrein is flinterdun. Ja, hij heeft in zijn jeugd in veel verschillende landen gewoond, wat hem naar eigen zeggen een wereldburger maakt. Maar anders dan bij Clinton en McCain is zijn internationaal cv vrij beperkt. Zijn geloof in de m.i. niet bestaande maar steeds weer aangehaalde “international community” spreekt boekdelen.

De verkiezingen op 4 november zullen vooral gaan over de economie en de oorlog in Irak. Kan McCain – die naar eigen zeggen van economie weinig verstand heeft - de kiezer ervan overtuigen dat Irak op een fatsoenlijke wijze achtergelaten moet worden? Of slaagt een Democraat erin om Irak en de economie op een succesvolle wijze aan elkaar te koppelen.

Obama: “Al-Qaeda is stronger than anytime since 2001 according to our own intelligence estimates, and we are bogged down in a war that John McCain now suggests might go on for another 100 years, spending $12 billion a month that could be invested in the kinds of programs that both Senator Clinton and I are talking about.”

PV

Dit weekend via het onvolprezen Netflix eindelijk de film Primary Colors uit 1998 gezien. De film van Mike Nichols, die nu furore maakt met ‘Charlie Wilson’s War‘, gaat over de eerste primary-campagne van Bill Clinton in 1992. John Travolta speelt de zuidelijke gouverneur Jack Stanton (gemodelleerd naar Clinton) en Emma Thompson is zijn vrouw Susan – Hillary dus.

De film, gebaseerd op het aanvankelijke anoniem gepubliceerde boek van Time-journalist Joe Klein, geeft (zeker in combinatie met de beroemde documentaire The War Room) een haarfijn inkijkje in de campagnekwaliteiten die Bill Clinton altijd worden toegedicht. Prachtig om te zien hoe hij mensen aan zich weet te binden.

Maar de film is ontluisterend voor mensen die zestien jaar later de Hillary-campagne volgen. De Clinton-campagne werd in 1992 geplaagd door het ene schandaal na het andere – vooral vanwege vermeende buitenechtelijke affaires van Bill. Maar de presidentskandidaat met de anti-aanbaklaag leek onkwetsbaar.

De ‘Hillary’ in de film verstart. Zij lijkt meer nog dan Bill het gevoel te hebben ‘recht te hebben’ op het duopresidentschap. Joe Klein beschreef de campagne destijds van binnenuit en wist wat er gebeurde. Met de kennis van nu is het mooi te zien hoe ‘Hillary’ al haar principes en gevoelens aan de kant zet om haar man president te kunnen maken.

De teflonlaag van Bill is Hillary anno 2008 niet gegeven. Barack Obama is degene die onkwetsbaar lijkt.

De vele negatieve advertentiecampagnes die Hillary tegen de koploper in de Democratische race heeft gelanceerd, kaatsen vooral op haar zelf terug. Met als dieptepunt het boegeroep tijdens een verkiezingsdebat, afgelopen donderdag, toen ze Obama van plagiaat beschuldigde.

De ongetwijfeld zeer capabele Hillary Clinton is deze campagne een verongelijkte mevrouw geworden die meent recht te hebben op het Witte Huis. En daarvoor opnieuw al haar principes en gevoelens aan de kant zet.

Op het gevaar af nu voor seksist uitgemaakt te worden, citeer ik uit mijn kladblok een Hillary-aanhanger tijdens een campagne-evenement in New Hampshire, begin januari. “Eigenlijk”, zei de middelbare man , “zou het het best zijn als Obama snel die nominatie krijgt… dan kunnen Bill en Hillary eindelijk hun eigen, afzonderlijke levens gaan leiden.”

PV

Ieder nieuwsmedium had de afgelopen weken zijn eigen optelsom van door Obama en Clinton gewonnen gedelegeerden voor de conventie in augustus. Bij de ene zender stond Obama voor, bij de ander Clinton. Steeds weer werden andere rekensleutels gebruikt voor de berekening van het aantal ’super delegates’ dat vooraf had toegezegd voor Clinton of Obama te stemmen.

Maar sinds dinsdag kennen de Democraten één koploper: Barack Obama. In alle berekeningen, kijk maar op www.realclearpolitics.com, staat hij nu voor op Hillary Clinton.

Obama heeft 21 staten gewonnen, Clinton slechts 12. Als de tegenkandidaat niet de voormalige first lady zou zijn en niet door het partij-establishment gezien zou worden als de onvermijdelijke kandidaat, dan had Obama zich inmiddels tot winnaar kunnen uitroepen.

Maar er zitten nog meer adders onder het gras. Een groot aantal supergedelegeerden (de Democratische leden van het Congres en bijvoorbeeld voormalige (vice-)presidenten) heeft zich nog niet voor een van beide kandidaten uitgesproken. Omdat in primaries relatief maar weinig kiezers naar de stembus gaan en soms kleine staten (zoals Iowa) veel invloed hebben, is in de jaren zeventig een systeem bedacht waarbij gekozen Democraten met een grote electorale achterban (zoals leden van het Congres) meer invloed kregen. 

Het is gebruikelijk dat uiteindelijk iedereen voor de meerderheidskandidaat kiest, maar nu het verschil zo klein is, kan er nog van alles veranderen. Senatoren nemen vaak de stem over van hun staat. Maar wat gebeurt er dan in Massachusetts, waar Obama gesteund werd door zowel senator John Kerry als door senator Ted Kennedy, maar waar Hillary uiteindelijk won? Moet Kennedy dan op Hillary stemmen of moet hij bij zijn aanvankelijke voorkeur voor Obama blijven?

De superdelegates worden dezer dagen bestookt met telefoontjes van Bill en Chelsea Clinton die namens Hillary bellen en met telefoontjes van John Kerry en voormalig senator Tom Daschle, die namens Obama bellen. Kerry zei gisteren op CNN er voorstander van te zijn dat uiteindelijk de ‘popular vote’ als uitgangspunt wordt genomen. De nationale democratie is voor hem belangrijker dan de partijdemocratie. De supergedelegeerden kunnen niet in de ‘rokerige achterkamertjes’ de stem van de kiezer in primaries en caucussen ongeldig verklaren, vindt Kerry.

Toch is dat in het verleden al wel eens gebeurd. In 1984 kreeg Walter Mondale uiteindelijk dankzij de superdelegates de Democratische nominatie, terwijl Gary Hart de meeste staten en stemmen had gewonnen. Als dat nu opnieuw zou gebeuren, dan valt de Democratische Partij in twee kampen uiteen en wint John McCain zonder enig probleem de verkiezingen van 4 november. De jonge kiezers die zich van de politiek hadden afgekeerd en door Obama zijn gereanimeerd, zouden dan weer voor vele jaren apathisch aan de zijlijn staan. Dat wil zelfs Hillary Clinton waarschijnlijk niet op haar geweten hebben.

Maar Hillary heeft nog wel een bureaucratisch handigheidje achter de hand. De voorverkiezingen in Michigan en Florida, die voor spek en bonen waren omdat die staten tegen de zin van de Democratische Partij hun primaries hadden vervroegd, moeten volgens haar alsnog gaan meetellen. John Edwards en Barack Obama stonden in Michigan niet op het stembiljet en in Florida heeft niemand campagne gevoerd. Beide staten werden door Hillary gewonnen en leveren veel gedelegeerden op.

Kun je de regels halverwege het spel aanpassen? Hillary vindt van wel. Zij vond ‘altijd al’ dat de kiezers van Florida en Michigan niet genegeerd mochten worden. Maar de voorzitter van de Democratische Partij, Howard Dean, heeft niet zo’n sterke positie. Hij zou zomaar vóór de conventie kunnen sneven. En wat dan? De Democraten kunnen een rel, nota bene in Florida waar George Bush er met de betwiste zege over Al Gore vandoor ging, niet gebruiken.

PV

Nu Mitt Romney zich heeft teruggetrokken als kandidaat, is John McCain vrijwel zeker van de Republikeinse nominatie voor de verkiezingen van 4 november. De resterende twee kandidaten, Mike Huckabee en Ron Paul, kunnen de senator uit Arizona niet meer inhalen.

In een toespraak op de jaarlijkse CPAC-conferentie van The American Conservative Union, liet Romney weten zich terug te trekken om niet zijn eigen toekomst maar de toekomst van de Republikeinse partij en de Verenigde Staten voorrang te geven.

De Democraten zouden er volgens hem bij gebaat zijn als Romney en McCain nog langer modder naar elkaar zouden gooien en daarmee een beeld van een verdeelde Republikeinse partij zouden verspreiden. Niet eerder deze campagne maakte Romney zich zó populair bij zijn partij. Het idee is dat hij als hij over vier of acht jaar opnieuw een gooi zou doen naar het presidentschap door zijn geste van vandaag meer steun van het partij-establisment kan verwachten.

Het leuke van een weblog of eigen website is dat je kunt zien wie op welke manier op de pagina terecht is gekomen. Op mijn persoonlijke website heb ik de laatste weken onvoorstelbaar veel bezoekers die in Google (of andere zoekmachines) hebben gezocht op de termen ‘Obama’ en ‘moslim’ (24 keer). Soms tikken internetters zelfs een hele vraag in: ‘Is Obama een moslim?’ (15 keer) of geven ze maar meteen het veronderstelde antwoord: ‘Obama is moslim’ (9 keer).

Ze komen op mijn site terecht omdat ik een jaar geleden voor De Groene een kort stukje schreef onder de titel ‘Senator Osama’. Een dubieuze bron had het gerucht verspreid dat Obama een moslimopleiding in Indonesië had genoten en CNN had diezelfde week per ongeluk bij beelden van de grotten in Pakistan de tekst ‘Where is Obama’ in beeld gebracht.

Maar de moslimmythe is een eigen leven gaan leiden. En Nederlandse lezers willen blijkbaar nog steeds graag weten of de Amerikanen nu werkelijk massaal voor een moslim stemmen.

Ik moet ze teleurstellen (of geruststellen): nee, dat is niet het geval. Lees voor meer info deze week in De Groene mijn verhaal over de tamelijk succesvolle smeercampagne tegen de senator uit Illinois.

Voorbeelden van de anonieme e-mails over Obama, die ik aan het begin van mijn stuk noem, zijn onder andere hier terug te vinden.

Ben nu wel benieuwd of deze blog, dankzij de woorden ‘moslim’ en ‘Obama’ nu ook een snelle stijging in het aantal bezoekers krijgt. 

PV

Het wordt druk in het Witte Huis. Op de libertariër Ron Paul na, filosofeerden alle kandidaten na een lange Super Tuesday over hun in januari 2009 te betrekken nieuwe ambtswoning aan Pennsylvania Avenue in Washington. Hoewel de Republikein John McCain een haast niet meer in te halen voorsprong heeft, weten Mike Huckabee en Mitt Romney niet van opgeven. En bij de Democraten blijven Clinton en Obama in een nek-aan-nekrace verwikkeld.

Vooral de wederopstanding van Huckabee, begonnen aan het begin van de dag in West Virginia, was tamelijk verrassend. Zonder enig budget, slaagde de oud-gouverneur van Arkansas erin om met onder andere Alabama, Georgia en Tennessee een flink aantal belangrijke staten in de bible belt te winnen. De winst in Iowa was dus geen ongelukje.

De witte evangelische kiezer heeft tijdens de campagne van de afgelopen maanden niet kunnen wennen aan de mormoon Mitt Romney en koos met het hart voor een niet erg presidentiële kandidaat die uiteindelijk weinig kans maakt op de nominatie.

‘Geloven mormonen niet dat Jezus en de duivel broers zijn?’ liet Huckabee een paar maanden terug in The New York Times noteren. Evangelicals weten weinig van mormonen, maar vertrouwen ze bovenal niet. Dat laat de slimme uitspraak van Huckabee (waarvoor hij uiteraard meteen zijn excuses aanbood) aardig zien.

Opnieuw prees John McCain in zijn overwinningstoespraak omstandig zijn vriend Huckabee. Nogmaals: het ticket McCain-Huckabee komt steeds dichterbij.

Bij de Democraten gaan we nog een paar maanden door met voorverkiezingen. Hoewel Hillary Clinton de belangrijkste staten heeft gewonnen (New York, New Jersey, Californië en Massachusets bijvoorbeeld) en steun heeft van de meeste zogenaamde ‘superdelegates‘, kan ze nog lang niet rustig achterover leunen.

Haar campagne dacht dat de race na Super Tuesday gelopen zou zijn, maar niets is minder waar. In staten als Maryland, Virginia, Washington, Texas en in het District of Columbia – waar nu nog nauwelijks campagne is gevoerd – maakt Obama een serieuze kans. Hillary Clinton, die in debatten over het algemeen beter overkomt dan Obama, heeft inmiddels al laten weten in de komende maanden iedere week een televisiedebat te willen voeren.

Het is lang geleden dat de race zo gelijk opging. Het laat zien hoe verdeeld de Democratische partij is: terug naar het verleden, naar de jaren negentig, of met de blik vooruit de toekomst in? De strijd tussen Hillary Clinton en Barack Obama begint soms zelfs de contouren te krijgen van een referendum over het presidentschap van Bill Clinton.

Maar ook de Republikeinen hebben een probleem. Met McCain hebben ze niet een kandidaat die, zoals George W. Bush of Ronald Reagan, zowel de waardenstemmers als de internationale hardliners als de fans van lage belastingen aan zich weet te binden. Dat er nog steeds vier kandidaten in de race zijn – waarbij Ron Paul geen kans maakt, maar de miljoenen aan binnengehaalde campagnegelden moet opmaken – is tekenend.

Die verdeeldheid bij zowel Democraten als Republikeinen wordt veroorzaakt door kandidaten die hun steun vooral buiten de traditionele basis van de twee partijen zoeken: McCain en Obama. De twee grote partijen staan in feite mijlenver van de Amerikaanse kiezer, die voorbij de door Karl Rove gecultiveerde ideologische en sociologische kloof tussen tussen liberals en conservatives denkt en zich in steeds grotere getale als ‘independent’ registreert. Om van Obama te winnen, zal Hillary Clinton nog harder op zoek moeten naar het politieke midden.

PV

De reactie van het campagneteam van Mitt Romney op de ‘deal’ in West Virginia tussen McCain en Huckabee:

“Governor Romney had enough respect for the Republican voters of West Virginia to make an appeal to them about the future of the party based on issues. This is why he led on today’s first ballot. Sadly, Senator McCain cut a Washington backroom deal in a way that once again underscores his legacy of working against Republicans who are interested in championing conservative policies and rebuilding the party.”

Dat wordt leuk.

De eerste uitslagen zijn binnen. Mike Huckabee, de winnaar van de Republikeinse caucus in Iowa, heeft zojuist met West-Virginia zijn tweede staat gewonnen. De voormalige dominee en gouverneur van Arkansas blijft zo in de race en blijft Mitt Romneys plaaggeest.

Na de eerste ronde van de conventie in West-Virginia ging Mitt Romney nog ruim aan de leiding, maar in de tweede ronde haalde Huckabee alle 18 gedelegeerden binnen.

Opnieuw een tegenslag voor Romney en een opsteker voor John McCain, die in het nogal conservatieve West-Virginia toch geen schijn van kans maakte. Voor wie zich nog afvroeg waarom McCain en Huckabee altijd zo aardig tegen elkaar zijn: dankzij bliksemafleider Huckabee houdt McCain Romney op een afstand. ‘Yes, he is a decent humourous man’, zei McCain laatst nog over de gewezen voorganger.

Na Super Tuesday is de kans groot dat Huckabee, die nauwelijks campagnegeld heeft, zich uit de race terugtrekt. En de kans is dan groot dat, zoals ik eerder op deze plaats schreef, McCain hem dan uitnodigt als running mate. Huckabee heeft tenslotte alles wat McCain niet heeft: een zuidelijk, conservatief en christelijk imago én ervaring op het terrein van binnenlandse politiek en economische ontwikkeling.

Enige nadeel: McCain zou zonder Huckabee gemakkelijker onafhankelijke, niet kerkelijke kiezers kunnen trekken. Met Huckabees radicale opvattingen bij de ethische kwesties (homoseksualiteit en abortus bijvoorbeeld) zouden die kiezers zich van hem vervreemd voelen.

Vandaag Super Tuesday. In 24 staten wordt gestemd over de kandidaten voor 4 november. De grootste en dus belangrijkste staten: Californië, New York, Illinois en New Jersey. En alleen in zijn thuisstaat Illinois staat Barack Obama al weken voor in de peilingen. Hillary Clinton gaat in haar staat New York al weken aan de leiding.

Maar ja, moeten we de peilingen nog geloven na het debacle in New Hampshire? Kiezers zijn geneigd in telefonische interviews mee te gaan met de hype van de dag en zullen eerder de politiek correcte en moedige keuze voor Obama aan een enqueteur bekendmaken dan de ietwat behoudende en voorzichtige keus voor Hillary Clinton. Dat Obama in de laatste peiling in Californië zo riant aan de leiding gaat, zegt dus niet heel veel.

Voor New Yorkers is het een extreem drukke dag. Er moet niet alleen gestemd worden, deze dinsdag staat ook in het teken van de winst van de Giants in de Super Bowl van afgelopen zondag. Enigszins onverwacht won de underdog van de New England Patriots en vandaag wordt het team met een grote parade in downtown Manhattan gehuldigd.

Volgens ’pundits’, de deskundologen die nu werkelijk 24 uur per dag op de grote televisiezenders hun analyses en meningen over ons uitstorten, kan de winst van de Giants voor Obama nog enig voordeel opleveren: als zondag de underdog van de gedoodverfde kampioenen konden winnen, zouden New Yorkse kiezers zich gesterkt voelen ook vandaag de minder ervaren kandidaat te steunen.

De kans dat Obama New York wint is vrij klein. Maar een goed resultaat is in de race voor gedelegeerden ook belangrijk. Bij de Democraten worden die gedelegeerden tenslotte via evenredige vertegenwoordiging gekozen. Bij de Republikeinen geldt in NY het principe ‘winner takes it all’. Daar kan ik verder kort over zijn: John McCain takes it all.

Het heeft maar weinig kranten gehaald, maar op 31 januari heeft Ralph Nader, de man die Al Gore met zijn third party run van het presidentschap afhield, aangekondigd opnieuw een serieuze gooi naar het Witte Huis te doen.

Op die dag richtte hij een zogenoemd ‘exploratory committee’ op, dat de levensvatbaarheid van een presidentscampagne moest onderzoeken. De facto betekent dit dat Nader begonnen is met het werven van fondsen voor zo’n kandidatuur.

Nader werd in de jaren zeventig bekend als de held van de Amerikaanse consument. Duizenden verongelijkte burgers vroegen hem per brief om actie te ondernemen tegen grote ondernemingen. Naders grootste succes is de introductie van de autogordel en andere veiligheidsmaatregelen in Amerikaanse automobielen.

In 2000 haalde hij als kandidaat van de Green Party 2,74 procent van de stemmen.