De oorlog in Irak is terug als thema in de primary-campagne. Maar het is de vraag wie daarvan profiteert.

Tijdens het goed bekeken en eindelijk ook wel enigszins spannende Democratische debat dat MSNBC deze week vanuit Ohio uitzond, maakte Barack Obama een wat dubbel te interpreteren opmerking over de oorlog in Irak.

“If al-Qaeda is forming a base in Iraq, then we will have to act in a way that secures the American homeland and our interests abroad”, zei de senator uit Illinois.

Een dag later reageerde John McCain, die de Republikeinse nominatie in principe in zijn zak heeft. McCains antecedenten mogen door de meest conservatieve kiezers in de VS worden gewantrouwd – hij ligt haast permanent overhoop met reactionaire radiopresentatoren – iedereen is het erover eens dat hij verstand heeft van internationale en militair-strategische vraagstukken.

“I understand that Senator Obama said that if al-Qaeda established a base in Iraq that he would send troops back in militarily. Al-Qaeda already has a base in Iraq. It’s called al-Qaeda in Iraq”, zei een sarcastische McCain.

Obama reageerde met wat hij al zo vaak tijdens campagnebijeenkomsten heeft gezegd: ja, al-Qaeda zit tegenwoordig in Irak, maar dat is een gevolg van de door George W. Bush begonnen oorlog daar. En John McCain steunde die oorlog. Net als Obama’s Democratische rivaal Hillary Clinton.

Maar McCain heeft een paar ijzersterke troeven in handen waarmee hij in november Democratische en vooral veel onafhankelijke kiezers over de streep hoopt te kunnen trekken. Obama en Clinton willen dat de VS Irak zo snel mogelijk verlaten. Hillary Clinton heeft zelfs beloofd in de eerste zestig dagen van haar presidentschap met een terugtrekking te beginnen.

“For the first time in American political history, a candidate for president has called for surrender and raised the white flag”, zei McCain in januari al. “I think that’s terrible.”

McCains boodschap: we moeten ons niet overgeven in Irak, we moeten winnen. Daarmee speelt hij in op een belangrijk sentiment van de witte, mannelijke kiezer die vooralsnog bij Clinton noch Obama onderdak heeft gevonden. Die wil bovenal niet verliezen.

De Bush-strategie van troepenopbouw (“the surge”) lijkt te werken. McCains steun hieraan was een groot risico. Maar: “I’d rather lose an election than lose a war”, zei hij een jaar geleden, toen hij er in de peilingen niet best voorstond.

Een echte leider dus. Die zijn eigen weg gaat. En die zeer gekwalificeerd zou zijn om de komende vier jaar de oorlog in Irak op een verantwoorde wijze te beëindigen. Voor een extra termijn van president McCain hoeven die Democraten niet bang te zijn: daarvoor is hij domweg te oud. In de peilingen gaat hij nek aan nek met Obama en verslaat hij Hillary Clinton met gemak.

Obama denkt als enige kandidaat die tegen de oorlog was in november de beste punch line te hebben. Maar zijn ervaring op internationaal terrein is flinterdun. Ja, hij heeft in zijn jeugd in veel verschillende landen gewoond, wat hem naar eigen zeggen een wereldburger maakt. Maar anders dan bij Clinton en McCain is zijn internationaal cv vrij beperkt. Zijn geloof in de m.i. niet bestaande maar steeds weer aangehaalde “international community” spreekt boekdelen.

De verkiezingen op 4 november zullen vooral gaan over de economie en de oorlog in Irak. Kan McCain – die naar eigen zeggen van economie weinig verstand heeft - de kiezer ervan overtuigen dat Irak op een fatsoenlijke wijze achtergelaten moet worden? Of slaagt een Democraat erin om Irak en de economie op een succesvolle wijze aan elkaar te koppelen.

Obama: “Al-Qaeda is stronger than anytime since 2001 according to our own intelligence estimates, and we are bogged down in a war that John McCain now suggests might go on for another 100 years, spending $12 billion a month that could be invested in the kinds of programs that both Senator Clinton and I are talking about.”

PV